Samen werken

Soms wil het tussen een toneelgroep en een regisseur of tussen een groep en een nieuwe acteur / actrice maar niet lukken. Bij de groep vraagt men zich vertwijfeld af, wat men nu toch in huis heeft gehaald en de nieuwe regisseur of speler moet constateren dat tussen zijn opvattingen over toneel en die van de groep een verbijsterend ruime kloof gaapt.

Maar, stoppen met iets of iemand eruit knikkeren is niet leuk, integendeel. En iets alleen maar afmaken omdat je er aan begonnen bent is ook allesbehalve een pretje. Daarom zouden alle partijen er alles aan moeite doen om dit soort narigheid te voorkomen.
Meestal is het zo, dat het eerste contact van de groep met nieuwe spelers of een nieuwe regisseur echt het eerste contact tussen beide is. (Hooguit heeft de buitenstaander al eens een productie van de groep gezien).
Daarom is het zo belangrijk dat bij dit eerste contact zowel de toneelgroep als de potentiële nieuweling zoveel mogelijk over elkaar te weten komen. En dan denk ik niet alleen aan de feitelijkheden, maar vooral aan de motieven, die voor beiden aanleiding zijn om zich met toneel bezig te houden.
 

Er is amateurtoneel en amateurtoneel
Er zijn amateurtoneelgroepen, waarvan de leden bevlogen theatermakers zijn. Op de repetitieavonden wordt er gewerkt, gezwoegd en geploeterd en de leden van de groep houden zich niet alleen met het stuk of met toneelspelen bezig op de vaste repetitieavond. Dat zijn groepen, die het amateurtoneel bijna professioneel willen aanpakken en die niet rusten voordat de voorstelling optimaal is. Als dat ten koste van de gemoedelijkheid en de gezelligheid gaat is dat niet leuk, maar het moet maar. Want de voorstelling, daar draait het om.
Maar is ook een heel ander soort toneelgroepen, dat is een groep, die bestaat uit mensen die toneelspelen (óók) een plezierige hobby vinden en die het best aardig vinden om dat één keer per week met andere mensen samen een avondje te doen. Liefst moeten dat gezellige mensen zijn, met wie je voor, in de pauze en na de repetities gezellig een pintje drinkt en nieuwtjes kunt uitwisselen.

Dat toneelspelen, dat is leuk en we doen het ook zo serieus mogelijk, maar -zo redeneert althans een deel van de leden van de groep - we moeten er niet al te zwaar aan tillen, want we zijn en blijven tenslotte maar amateurs.
En behalve toneelspelen hebben we meer te doen, dus die rollen leren, daar moeten we alle tijd voor hebben.
Hierboven zijn nu, zwart-wit, twee theoretische groepen geschetst.

In de praktijk merken we dat de meeste amateurgroepen uit een mix bestaan. Er heerst een evenwicht tussen bevlogen theatermakers en sociaal georiënteerde mensen.
Beide zijn nodig om een goede groep te vormen waar prettig en toch ernstig kan gewerkt worden.
Enerzijds zijn er diegenen die cursussen bijwonen, de hele nacht willen doorrepeteren en hun tekst kennen voor de eerste repetitie begint. Zij zijn nodig binnen de groep om de kwaliteit van het stuk te bewaken, zij zorgen er voor dat de kwaliteit hoog genoeg is om subsidies te krijgen, zij zorgen voor dat deel van het publiek dat uit theaterliefhebbers bestaat.

Anderzijds zijn er de sociaal bewogen mensen. Zij zijn meestal het cement dat de groep bij elkaar houdt, zij zorgen voor een prettige sfeer, zij zorgen dat de pintjes getapt en gedronken worden. Zij hebben inderdaad niet de tijd om voor de repetitie hun tekst te leren.

Natuurlijk kun je niet elke medewerker zo maar in één van deze hokjes plaatsen.
Elkeen heeft zijn kwaliteiten en het samengaan van deze kwaliteiten vormt de identiteit van de groep.
De leiding van de groep moet daar oog voor hebben en rekening mee houden dat beide aan hun trekken komen en als individu mogen we daar ook niet blind voor zijn.
Als buitenstaander is het belangrijk om daar oog voor te hebben en de orde niet te verstoren.
Nieuwelingen moeten ook eerlijk zijn, vooral tegen zichzelf. En zichzelf een aantal vragen stellen, voordat ze besluiten om bij een toneelgroep aan de slag te gaan. Er zijn een paar minimum normen waar een speler moet aan voldoen om binnen een toneelgroep te functioneren.
Dit zijn de vragen:
1.
Kan ik voldoende tijd vrijmaken voor de repetitieavonden of moet ik méér dan drie keer de vaste repetitieavond laten schieten voor andere beslommeringen?
2.
Kan ik voldoende tijd vrijmaken om op andere avonden mijn aandacht aan het stuk te wijden om bijvoorbeeld de teksten te leren?
3.
Weet ik zeker, dat er geen omstandigheden zijn (zoals zwangerschap van mezelf of de echtgenote, ontwikkelingen in de werksfeer - promotie- overplaatsing) waardoor ik op zeker moment moet afhaken?
4.
Voel ik mij thuis in deze groep? Zijn het gelijkgestemde geesten, bij wie ik mij prettig voel?
Moet je een van deze vragen negatief beantwoorden, ga dan eens na of er dit seizoen geen andere functie voor jou beschikbaar is binnen de groep. Iemand die zich flexibel opstelt zal op goede wil kunnen rekenen als hij het volgend seizoen misschien een mooie rol wil claimen.
Overigens: deze vragen mogen of liever moeten natuurlijk ook door de toneelgroep op de nieuw aangemelde speler worden afgevuurd.

Gezocht: regisseur
Een toneelgroep, die dringend om een regisseur verlegen zit, toont zich graag inschikkelijk. En is dus geneigd om al snel de zaken "rooskleuriger" voor te stellen om zodoende de regisseur niet af te schrikken.
Met name als het gaat om de inzet van de spelers. Logisch, want je gaat bijvoorbeeld niet zo gemakkelijk zeggen, dat je een paar spelers hebt, die altijd problemen geven met teksten leren of dat de rolbezetting gebaseerd is op het aantal jaren, dat iemand lid is (de oudste leden = de grootste rollen) of dat er mensen in de groep zitten die vanwege hun werk menige repetitie niet zullen opdagen.)
Er is een goed spreekwoord, dat luidt: "Op ieder potje past een deksel". Dat gaat ook in dit geval op. Een regisseur, die geen rekening houdt met de specifieke eisen van een amateur groep, in huis halen is ernstig te ontraden:

- de kloof tussen regie en spelers is te groot en zal vaak niet te overbruggen zijn
- de kans, dat één van beide partijen de samenwerking voortijdig beëindigd is levensgroot aanwezig met alle vervelende consequenties van dien.
- Het risico van een "breuk" in de toneelgroep niet ondenkbaar.
Daarom. Het is belangrijk om de totale groep goed in te schatten. Net zoals wij met spelers gezien hebben is het ook hier belangrijk om te weten wat je wil en welke inspanning je daarvoor wilt leveren.
Iedere toneelgroep heeft haar eigen identiteit. Stel die identiteit vast voor je een regisseur aantrekt
Concluderend zou je kunnen stellen, dat elke toneelgroep nieuwe spelers en nieuwe regisseurs moet aantrekken, die passen bij de identiteit van de groep.